- Điều 13 và Điều 14 Bộ luật Lao động 2019 số 45/2019/QH14 ngày 20/11/2019, hiệu lực từ 01/01/2021.
- Khoản 1 Điều 7, khoản 1 và khoản 3 Điều 15 Nghị định 283/2026/NĐ-CP ngày 15/7/2026 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, hiệu lực từ 10/9/2026, thay thế Nghị định 12/2022/NĐ-CP.
- Câu trả lời: có, doanh nghiệp bị phạt 4 đến 50 triệu đồng tùy số người lao động vi phạm và buộc ký hợp đồng bằng văn bản.
- Căn cứ: khoản 1 Điều 15 Nghị định 283/2026/NĐ-CP, áp dụng từ 10/9/2026.
- Mức phạt với cá nhân: 2 đến 25 triệu đồng, chia 5 bậc theo số người lao động bị vi phạm.
- Mức phạt với doanh nghiệp: 4 đến 50 triệu đồng, gấp 2 lần cá nhân theo khoản 1 Điều 7.
- Biện pháp khắc phục: buộc giao kết hợp đồng lao động bằng văn bản với người lao động.
- Ngoại lệ: công việc dưới 01 tháng được thỏa thuận bằng lời nói theo khoản 2 Điều 14 Bộ luật Lao động.
- Lưu ý: đã thỏa thuận miệng không có nghĩa là đã có hợp đồng; công việc từ đủ 01 tháng trở lên phải có hợp đồng bằng văn bản hoặc hợp đồng điện tử.
Vì sao phải ký hợp đồng lao động bằng văn bản?
Khoản 1 Điều 14 Bộ luật Lao động 2019 quy định hợp đồng lao động phải được giao kết bằng văn bản và làm thành 02 bản, người lao động giữ 01 bản. Hợp đồng giao kết qua phương tiện điện tử dưới hình thức thông điệp dữ liệu có giá trị như hợp đồng lao động bằng văn bản.
Văn bản là bằng chứng về công việc, tiền lương, thời hạn và các chế độ hai bên đã thỏa thuận. Thiếu văn bản, doanh nghiệp khó chứng minh mức lương đóng bảo hiểm xã hội, thời điểm bắt đầu làm việc hay căn cứ chấm dứt hợp đồng khi có tranh chấp.
Theo Điều 13 Bộ luật Lao động, thỏa thuận có việc làm, có trả lương và có sự quản lý, điều hành của một bên thì được coi là hợp đồng lao động, dù hai bên gọi bằng tên khác. Các loại hợp đồng, nội dung chủ yếu và mẫu tham khảo có trong bài hợp đồng lao động là gì và các mẫu hợp đồng phổ biến.
Không ký hợp đồng lao động bị phạt bao nhiêu theo Điều 15 Nghị định 283?
| Số người lao động bị vi phạm | Mức phạt cá nhân | Mức phạt doanh nghiệp (gấp 2) |
|---|---|---|
| 01 đến 10 người | 2 đến 5 triệu đồng | 4 đến 10 triệu đồng |
| 11 đến 50 người | 5 đến 10 triệu đồng | 10 đến 20 triệu đồng |
| 51 đến 100 người | 10 đến 15 triệu đồng | 20 đến 30 triệu đồng |
| 101 đến 300 người | 15 đến 20 triệu đồng | 30 đến 40 triệu đồng |
| Từ 301 người trở lên | 20 đến 25 triệu đồng | 40 đến 50 triệu đồng |
Cùng khung phạt này còn áp dụng cho 3 hành vi khác ở khoản 1 Điều 15: giao kết không đúng loại hợp đồng lao động, giao kết thiếu nội dung chủ yếu và không ký văn bản với người được ủy quyền cho nhóm lao động mùa vụ dưới 12 tháng. Hộ kinh doanh bị phạt như cá nhân theo khoản 3 Điều 7.
Ngoài tiền phạt, điểm a khoản 3 Điều 15 buộc doanh nghiệp giao kết hợp đồng lao động bằng văn bản với người lao động. Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính về lao động là 01 năm theo điểm a khoản 4 Điều 3 Nghị định 283/2026/NĐ-CP.
Khi nào được ký hợp đồng lao động bằng lời nói?
Khoản 2 Điều 14 Bộ luật Lao động cho phép giao kết hợp đồng lao động bằng lời nói với hợp đồng có thời hạn dưới 01 tháng. Ngoại lệ này không áp dụng cho 3 trường hợp sau, dù thời hạn dưới 01 tháng:
- Nhóm người lao động từ đủ 18 tuổi làm việc mùa vụ, công việc nhất định dưới 12 tháng ủy quyền cho một người giao kết, theo khoản 2 Điều 18.
- Người chưa đủ 15 tuổi, hợp đồng phải ký với cả người đó và người đại diện theo pháp luật, theo điểm a khoản 1 Điều 145.
- Lao động là người giúp việc gia đình, theo khoản 1 Điều 162.
Hợp đồng ban đầu dưới 01 tháng nhưng người lao động tiếp tục làm việc tới đủ 01 tháng thì doanh nghiệp nên lập hợp đồng bằng văn bản ngay. Người làm cộng tác viên có đủ dấu hiệu của Điều 13 cũng cần xem lại, tham khảo hỏi đáp hợp đồng cộng tác viên có phải là hợp đồng lao động không.
Ví dụ cụ thể
Công ty A tuyển 25 nhân viên bán hàng cho đợt cao điểm từ tháng 10/2026 đến hết tháng 01/2027, tức khoảng 4 tháng. Hai bên chỉ thỏa thuận miệng về lương và ca làm, không có hợp đồng giấy hay hợp đồng điện tử.
Công việc kéo dài từ đủ 01 tháng trở lên nên Công ty A phải ký hợp đồng lao động bằng văn bản. Số người bị vi phạm là 25, thuộc bậc 11 đến 50 người. Mức phạt cá nhân là 5 đến 10 triệu đồng, Công ty A là tổ chức nên khung phạt là 10 đến 20 triệu đồng.
Công ty A còn bị buộc ký hợp đồng bằng văn bản với cả 25 người. Hồ sơ cần lưu gồm hợp đồng đã ký, bảng chấm công và chứng từ trả lương từ ngày bắt đầu làm việc.
- Coi tin nhắn tuyển dụng hoặc thư mời nhận việc là hợp đồng: thư mời chưa đủ nội dung chủ yếu, cách đúng là ký hợp đồng lao động bằng văn bản hoặc hợp đồng điện tử.
- Thỏa thuận miệng cho lao động thời vụ 2 đến 3 tháng: chỉ hợp đồng dưới 01 tháng mới được giao kết bằng lời nói.
- Đặt tên “hợp đồng dịch vụ” hay “cộng tác viên” để tránh hợp đồng lao động: có việc làm, trả lương và sự quản lý thì vẫn là hợp đồng lao động theo Điều 13.
- Ký một bản và doanh nghiệp giữ: hợp đồng lập 02 bản, người lao động giữ 01 bản.
Doanh nghiệp đang có lao động thời vụ, cộng tác viên chưa có hợp đồng?
terra rà soát hồ sơ hợp đồng lao động, xác định đúng loại hợp đồng cho từng nhóm người lao động và cảnh báo rủi ro trước kỳ thanh tra. Tìm hiểu dịch vụ tư vấn tuân thủ nhân sự terra
