Cải cách tiền lương theo Nghị quyết 27-NQ/TW không áp một bảng lương mới cho doanh nghiệp tư nhân và FDI. Với khu vực doanh nghiệp, cải cách có hai trục: Nhà nước điều chỉnh lương tối thiểu vùng định kỳ, còn doanh nghiệp tự quyết định thang bảng lương, định mức lao động và trả lương theo thương lượng. Năm 2026 có 3 mốc HR, C&B cần nắm, và mốc tiếp theo là lương tối thiểu vùng 2027.
Tóm tắt nhanh
- Nghị quyết 27-NQ/TW ngày 21/5/2018 giao cho doanh nghiệp quyền tự quyết định chính sách tiền lương, trong đó có thang, bảng lương và định mức lao động.
- Từ 01/01/2026, lương tối thiểu vùng I là 5.310.000 đồng/tháng theo Nghị định 293/2025/NĐ-CP.
- Từ 01/7/2026, lương cơ sở là 2.530.000 đồng/tháng theo Nghị định 161/2026/NĐ-CP, kéo trần lương đóng BHXH lên 50.600.000 đồng.
- Dự thảo của Bộ Nội vụ đề xuất tăng lương tối thiểu vùng bình quân 7,8% từ 01/01/2027, vùng I lên 5.700.000 đồng; đây chưa phải mức chính thức.
Cải cách tiền lương là gì và có áp dụng cho doanh nghiệp tư nhân không?
Có. Cải cách tiền lương là chương trình đổi mới chính sách tiền lương do Nghị quyết 27-NQ/TW khởi động, áp dụng cho cả khu vực công và người lao động trong doanh nghiệp. Hai khu vực đi theo hai cơ chế khác nhau.
Tên đầy đủ của văn bản là Nghị quyết Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương Khóa XII về cải cách chính sách tiền lương đối với cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang và người lao động trong doanh nghiệp. Cụm “người lao động trong doanh nghiệp” nằm ngay trong tên, nên đây không chỉ là câu chuyện lương công chức.
Báo chí thường tập trung vào khu vực công: bảng lương theo vị trí việc làm, bỏ hệ số, tăng lương cơ sở. Những nội dung này không trực tiếp quyết định lương của nhân viên doanh nghiệp FDI hay tư nhân. Phần dành cho doanh nghiệp nằm ở mục 3.2 của Nghị quyết 27-NQ/TW, gồm hai nhóm: lương tối thiểu vùng và cơ chế quản lý tiền lương, thu nhập.
Nghị quyết 27-NQ/TW định hướng gì cho khu vực doanh nghiệp?
Nghị quyết 27-NQ/TW đặt ra nguyên tắc: Nhà nước công bố lương tối thiểu vùng và thông tin thị trường, không can thiệp trực tiếp vào chính sách tiền lương của doanh nghiệp. Doanh nghiệp tự quyết thang bảng lương và trả lương trên cơ sở thương lượng.
Các nội dung chính của Nghị quyết 27-NQ/TW với khu vực doanh nghiệp:
- Lương tối thiểu vùng theo tháng và theo giờ: Tiếp tục hoàn thiện mức theo tháng, bổ sung mức theo giờ để bao phủ lao động linh hoạt, bán thời gian.
- Căn cứ điều chỉnh rõ ràng: Mức tối thiểu phải bảo đảm mức sống tối thiểu của người lao động và gia đình, xét cùng cung cầu lao động, tăng trưởng, chỉ số giá tiêu dùng, năng suất và khả năng chi trả của doanh nghiệp.
- Hội đồng Tiền lương quốc gia được kiện toàn, có thêm chuyên gia độc lập. Từ năm 2021, Nhà nước định kỳ điều chỉnh lương tối thiểu vùng trên cơ sở khuyến nghị của Hội đồng.
- Doanh nghiệp tự quyết định chính sách tiền lương, trong đó có thang, bảng lương, định mức lao động, trả lương không thấp hơn mức tối thiểu và công khai tại nơi làm việc.
- Thương lượng tập thể: Tiền lương, tiền thưởng, chế độ khuyến khích được thỏa thuận trong thỏa ước lao động tập thể hoặc quy chế của doanh nghiệp, gắn với năng suất và kết quả lao động.
Riêng doanh nghiệp nhà nước, Nghị quyết đặt lộ trình khoán chi phí tiền lương gắn với nhiệm vụ sản xuất kinh doanh đến năm 2025, tiến tới giao khoán nhiệm vụ sản xuất kinh doanh vào năm 2030. Bài này tập trung vào doanh nghiệp tư nhân và FDI.
Định hướng đã thành luật như thế nào?
Các định hướng trên đã đi vào Bộ luật Lao động 2019. Điều 91 quy định lương tối thiểu xác lập theo vùng, ấn định theo tháng và theo giờ, do Chính phủ công bố trên cơ sở khuyến nghị của Hội đồng Tiền lương quốc gia. Điều 92 quy định Hội đồng gồm đại diện cơ quan quản lý lao động, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam và tổ chức đại diện người sử dụng lao động ở trung ương.
Điều 93 giao trách nhiệm xây dựng thang lương, bảng lương và định mức lao động cho người sử dụng lao động. Khi xây dựng, doanh nghiệp phải tham khảo ý kiến tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở (nếu có) và công bố công khai tại nơi làm việc trước khi thực hiện.
Bảng mốc cải cách tiền lương tác động tới doanh nghiệp năm 2026
Năm 2026 có 3 mốc đã có văn bản chính thức và 1 mốc đang ở dạng dự thảo. Bảng dưới gom các mốc liên quan trực tiếp tới bảng lương, chi phí bảo hiểm và hợp đồng lao động của doanh nghiệp.
| Mốc | Nội dung | Căn cứ | Tác động tới doanh nghiệp |
|---|---|---|---|
| 01/01/2026 | Lương tối thiểu vùng tăng 250.000 đến 350.000 đồng/tháng, vùng I lên 5.310.000 đồng | Nghị định 293/2025/NĐ-CP | Rà bậc thấp nhất của thang bảng lương, lương thử việc, mức sàn đóng BHXH |
| 01/7/2026 | Lương cơ sở tăng từ 2.340.000 lên 2.530.000 đồng/tháng | Nghị định 161/2026/NĐ-CP | Trần lương đóng BHXH, BHYT lên 50.600.000 đồng; ảnh hưởng nhóm lương cao, quản lý, expat |
| 16/7/2026 | Hội đồng Tiền lương quốc gia thống nhất khuyến nghị tăng bình quân 7,8% từ 01/01/2027 | Phiên họp Hội đồng, Bộ Nội vụ trình dự thảo | Đưa vào ngân sách lương 2027 |
| 01/01/2027 (dự kiến) | Vùng I 5.700.000, vùng II 5.080.000, vùng III 4.450.000, vùng IV 4.040.000 đồng/tháng | Dự thảo nghị định, chưa ban hành | Chuẩn bị điều chỉnh bảng lương, chờ số chính thức |
Mức lương tối thiểu theo giờ năm 2026 là 25.500 đồng (vùng I), 22.700 đồng (vùng II), 20.000 đồng (vùng III) và 17.800 đồng (vùng IV). Mức theo giờ áp dụng cho người hưởng lương theo giờ, phổ biến ở lao động bán thời gian, thời vụ. Chi tiết danh mục địa bàn xem tại bài mức lương tối thiểu vùng là gì và lương tối thiểu vùng TPHCM từ 01/01/2026.
Lương cơ sở tăng thì lương nhân viên doanh nghiệp có tăng không?
Không trực tiếp. Lương cơ sở dùng để tính lương khu vực công, không phải mức sàn trả lương của doanh nghiệp. Lương nhân viên doanh nghiệp chỉ bắt buộc không thấp hơn lương tối thiểu vùng.
Tuy vậy, lương cơ sở vẫn chạm tới chi phí của doanh nghiệp qua bảo hiểm. Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, tiền lương đóng BHXH bắt buộc tối đa bằng 20 lần mức tham chiếu; khi chưa bãi bỏ lương cơ sở thì mức tham chiếu bằng lương cơ sở. Vì vậy từ 01/7/2026, trần lương đóng BHXH là 2.530.000 x 20 = 50.600.000 đồng, thay cho 46.800.000 đồng trước đó.
Người có lương đóng bảo hiểm trên 50.600.000 đồng sẽ đóng theo trần mới. Doanh nghiệp có nhiều quản lý, chuyên gia nước ngoài nên kiểm lại kỳ lương tháng 7/2026 đã áp đúng trần chưa. Cách tính chi tiết có trong bài mức lương đóng BHXH từ 01/07/2026.
Lương cơ sở cũng là căn cứ của một số khoản trợ cấp, chế độ BHXH mà người lao động nhận. Phân biệt lương cơ sở, lương cơ bản và lương tối thiểu vùng có trong bài lương cơ sở là gì.
Ví dụ: trưởng phòng có lương 60 triệu đồng
Một trưởng phòng tài chính tại doanh nghiệp FDI ở vùng I có lương đóng BHXH 60.000.000 đồng. Trước 01/7/2026, phần lương đóng BHXH, BHYT bị giới hạn ở 46.800.000 đồng. Từ 01/7/2026, phần này tăng lên 50.600.000 đồng, tức thêm 3.800.000 đồng làm căn cứ đóng mỗi tháng cho cả hai phía.
Nhân viên có lương 15.000.000 đồng không bị ảnh hưởng bởi trần mới, vì lương đóng vẫn dưới mức trần. Khác biệt chỉ rơi vào nhóm thu nhập cao.
Thang bảng lương doanh nghiệp tự xây dựng cần đáp ứng gì?
Thang bảng lương doanh nghiệp được tự thiết kế, nhưng bậc thấp nhất không được thấp hơn lương tối thiểu vùng, phải tham khảo tổ chức đại diện người lao động (nếu có) và công bố công khai trước khi áp dụng.
Quyền tự quyết thang bảng lương là thay đổi lớn nhất mà cải cách tiền lương mang lại cho khu vực doanh nghiệp. Doanh nghiệp không còn phải theo hệ thống thang, bảng lương mẫu của Nhà nước, và cũng không còn thủ tục gửi thang bảng lương cho cơ quan lao động. Đổi lại, trách nhiệm chứng minh tính hợp lý nằm ở chính doanh nghiệp.
Những điểm HR nên kiểm khi rà thang bảng lương:
- Bậc 1 của từng chức danh ở mỗi địa bàn không thấp hơn lương tối thiểu vùng nơi doanh nghiệp hoạt động.
- Doanh nghiệp có chi nhánh ở nhiều vùng thì áp mức của địa bàn nơi chi nhánh đặt, không lấy một mức chung.
- Định mức lao động là mức trung bình mà số đông người lao động làm được trong giờ làm việc bình thường, phải áp dụng thử trước khi ban hành.
- Thang bảng lương, định mức lao động phải công khai tại nơi làm việc. Không công khai có thể bị xử phạt, xem bài hỏi đáp không công khai thang bảng lương bị phạt bao nhiêu.
- Mức lương ghi trong hợp đồng lao động phải khớp với một bậc trong thang bảng lương đã công bố.
Thang bảng lương nên đi cùng quy chế lương thưởng, nơi quy định cách xếp bậc, nâng bậc và các khoản phụ cấp. Doanh nghiệp chưa có quy chế có thể tham khảo mẫu quy chế lương thưởng cho doanh nghiệp.
Lương tối thiểu vùng 2027 dự kiến tăng bao nhiêu?
Theo dự thảo nghị định Bộ Nội vụ trình Chính phủ, lương tối thiểu vùng 2027 dự kiến tăng bình quân 7,8% từ 01/01/2027, tương ứng 310.000 đến 390.000 đồng/tháng. Đến ngày 23/10/2026, nghị định chính thức chưa được ban hành.
| Vùng | 2026 (Nghị định 293/2025) | 2027 (dự thảo) | Chênh lệch |
|---|---|---|---|
| Vùng I | 5.310.000 | 5.700.000 | 390.000 |
| Vùng II | 4.730.000 | 5.080.000 | 350.000 |
| Vùng III | 4.140.000 | 4.450.000 | 310.000 |
| Vùng IV | 3.700.000 | 4.040.000 | 340.000 |
Dự thảo cũng đề xuất mức theo giờ 27.400 đồng (vùng I), 24.400 đồng (vùng II), 21.400 đồng (vùng III) và 19.400 đồng (vùng IV). Theo thông tin Bộ Nội vụ công bố, dự thảo còn rà lại danh mục địa bàn áp dụng sau khi sắp xếp đơn vị hành chính. Doanh nghiệp nên kiểm lại vùng của từng chi nhánh khi nghị định chính thức ra đời.
Lương tối thiểu vùng 2027 là con số để lập ngân sách, chưa phải con số để ký phụ lục hợp đồng. Mức chính thức có thể khác dự thảo. Cách an toàn là lập kịch bản chi phí theo mức dự thảo, rồi chốt khi có nghị định.
HR và C&B cần chuẩn bị gì cho đợt điều chỉnh tiếp theo?
Doanh nghiệp nên chuẩn bị 5 việc trước quý I/2027: rà bậc lương thấp nhất, rà mức đóng bảo hiểm, cập nhật thang bảng lương, lập ngân sách theo kịch bản và chuẩn bị thông báo cho người lao động.
- Lọc danh sách người lao động có lương sát mức sàn: Đối chiếu lương theo công việc, chức danh của từng người với lương tối thiểu vùng 2027 theo dự thảo. Đừng quên lao động thử việc, vì lương thử việc tối thiểu bằng 85% lương của công việc đó.
- Rà mức đóng bảo hiểm: Tiền lương đóng BHXH gồm mức lương theo công việc, chức danh, vốn không được thấp hơn lương tối thiểu vùng. Khi mức sàn tăng, người đang đóng sát mức sàn phải điều chỉnh ngay từ kỳ lương tháng 01/2027.
- Cập nhật thang bảng lương và công khai lại: Nếu bậc 1 thấp hơn mức mới, doanh nghiệp sửa thang bảng lương, tham khảo công đoàn cơ sở (nếu có) và công bố công khai trước khi áp dụng.
- Lập ngân sách lương 2027 theo kịch bản: Tính tổng chi phí lương, BHXH, BHYT, BHTN, kinh phí công đoàn theo mức dự thảo. Với doanh nghiệp FDI, nên tách riêng chi phí tăng do mức sàn với chi phí tăng do chính sách tăng lương nội bộ, để giải trình với công ty mẹ.
- Chuẩn bị thông báo, phụ lục hợp đồng: Soạn sẵn mẫu thông báo điều chỉnh lương và phụ lục hợp đồng, chờ số chính thức để phát hành.
Những việc này lặp lại mỗi lần lương tối thiểu vùng thay đổi. Doanh nghiệp làm thủ công trên Excel thường sót ở các nhóm nhỏ: thử việc, bán thời gian, chi nhánh ở vùng khác. Đó cũng là chỗ dễ bị nhắc nhở khi thanh tra lao động hoặc BHXH kiểm tra.
Lương tối thiểu vùng 2027 có làm thay đổi phụ cấp không?
Không bắt buộc. Pháp luật chỉ yêu cầu mức lương theo công việc, chức danh không thấp hơn lương tối thiểu vùng. Phụ cấp và các khoản bổ sung là thỏa thuận của doanh nghiệp, nhưng nếu doanh nghiệp đóng BHXH trên cả phụ cấp thì tổng mức đóng cũng cần tính lại.
terra hỗ trợ doanh nghiệp cập nhật bảng lương theo cải cách tiền lương như thế nào?
Mỗi đợt điều chỉnh lương tối thiểu vùng hay lương cơ sở đều kéo theo một loạt thay đổi trong bảng lương, mức đóng bảo hiểm và hồ sơ hợp đồng. terra là đơn vị dịch vụ tính lương cho doanh nghiệp tư nhân và FDI tại Việt Nam, xử lý các thay đổi này ngay trong quy trình tính lương hằng tháng.
- Rà toàn bộ danh sách nhân viên theo địa bàn, đánh dấu người có lương hoặc mức đóng bảo hiểm dưới mức sàn mới.
- Cập nhật mức trần, mức sàn BHXH, BHYT, BHTN vào kỳ lương đầu tiên có hiệu lực, không để truy đóng.
- Lập bảng so sánh chi phí lương trước và sau điều chỉnh để HR trình ban giám đốc hoặc công ty mẹ.
- Gửi phiếu lương, báo cáo lương bằng tiếng Việt và tiếng Anh cho doanh nghiệp có người quản lý nước ngoài.
Chi tiết phạm vi công việc có tại trang dịch vụ tính lương terra.
Bảng lương của doanh nghiệp đã sẵn sàng cho mức lương tối thiểu vùng 2027 chưa?
terra rà danh sách nhân viên dưới mức sàn mới và cập nhật mức đóng bảo hiểm ngay từ kỳ lương đầu tiên. Trao đổi với terra về dịch vụ tính lương
Kết luận
Với doanh nghiệp tư nhân và FDI, cải cách tiền lương nghĩa là Nhà nước giữ mức sàn, còn doanh nghiệp tự chịu trách nhiệm về thang bảng lương. Năm 2026 đã có hai lần thay đổi chạm tới bảng lương: lương tối thiểu vùng từ 01/01 và trần bảo hiểm từ 01/7. Mốc tiếp theo là lương tối thiểu vùng 2027, nên chuẩn bị từ bây giờ và chốt khi có nghị định chính thức.
