Cập nhật thay đổi Thuế TNCN từ tiền lương từ 01/07/2026

Từ ngày 01/7/2026, cách tính thuế TNCN từ tiền lương 2026 thay đổi đáng kể theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP và Thông tư 87/2026/TT-BTC, hai văn bản quy định chi tiết Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 (sửa đổi bởi Luật 09/2026/QH16). Bài viết này tổng hợp đầy đủ các điểm ảnh hưởng trực tiếp đến bảng lương và nghĩa vụ khấu trừ, giúp bộ phận nhân sự, kế toán và doanh nghiệp cập nhật kịp thời cho kỳ lương tháng 07/2026.

Những thay đổi lớn về thuế TNCN từ tiền lương 2026

So với quy định cũ, phần lớn thay đổi theo hướng có lợi cho người lao động và cần cấu hình lại trên hệ thống tính lương. Bảng so sánh sau đây đặt cạnh nhau mức cũ và mức mới để đội payroll dễ rà soát.

Mốc thời gian hiệu lực và chuyển tiếp

Việc áp dụng không diễn ra cùng một thời điểm cho mọi nội dung, nên cần nắm rõ từng mốc để tránh áp sai kỳ. Bảng mốc thời gian dưới đây tổng hợp các thời điểm quan trọng theo Điều 69 và Điều 70 của Nghị định.

Thông tin chung về Nghị định 253/2026 và Thông tư 87/2026

Các khoản ảnh hưởng đến thu nhập chịu thuế

Đây là nhóm nội dung cần được cấu hình sớm nhất vì ảnh hưởng trực tiếp đến số thuế khấu trừ hằng tháng. Các mục dưới đây bám theo Điều 8 và Điều 26 của Nghị định 253/2026/NĐ-CP.

Tiền ăn giữa ca, ăn trưa

Theo điểm g khoản 2 Điều 8, trần miễn thuế tiền ăn ca nâng lên 1.200.000 VNĐ/người/tháng, thay cho mức cũ 730.000 VNĐ theo Thông tư 26/2016/TT-BLĐTBXH. Phần chi vượt trần mới tính vào thu nhập chịu thuế.

Nếu doanh nghiệp tự tổ chức bữa ăn, tức trực tiếp nấu ăn, mua suất ăn hoặc cấp phiếu ăn, thì không tính thuế toàn bộ. Lưu ý vận hành: trần mới áp dụng từ kỳ lương tháng 7/2026, còn các tháng 1 đến 6 năm 2026 vẫn theo mức cũ.

Miễn thuế toàn bộ lương làm thêm giờ, làm đêm

Theo khoản 1 Điều 26, đây là thay đổi lớn nhất trong nhóm này: miễn thuế toàn bộ tiền lương làm thêm giờ và làm đêm, không còn chỉ miễn phần chênh lệch so với đơn giá ngày thường như trước, với điều kiện phù hợp quy định về điều kiện và giới hạn thời gian làm thêm theo pháp luật lao động.

Doanh nghiệp phải lập bảng kê thời gian làm đêm, làm thêm và số tiền đã trả, lưu tại đơn vị và xuất trình khi cơ quan thuế yêu cầu. Nếu không có bảng kê riêng thì chứng minh qua bảng lương, bảng chấm công, hợp đồng lao động và tài liệu hợp pháp khác. Theo khoản 3, phần OT vượt giới hạn của pháp luật lao động vẫn tính vào thu nhập chịu thuế.

Miễn thuế tiền lương ngày phép chưa nghỉ

Theo khoản 2 Điều 26, tiền lương, tiền công trả cho những ngày không nghỉ phép được miễn thuế TNCN nếu phù hợp điều kiện và mức chi trả theo khoản 3 Điều 113 Bộ luật Lao động, cùng Luật Cán bộ công chức và Luật Viên chức. Phần vượt mức quy định vẫn chịu thuế.

Trợ cấp thôi việc, mất việc làm

Theo điểm h khoản 3 Điều 8, nếu quy chế tài chính, quy chế nội bộ, hợp đồng lao động hoặc thỏa ước lao động quy định mức trợ cấp thôi việc, mất việc cao hơn mức luật định, thì phần chi thực tế vượt mức đó cũng không tính vào thu nhập chịu thuế. Đây là điểm đảo ngược cách xử lý trước đây, khi phần vượt phải chịu thuế 10% hoặc theo biểu lũy tiến.

Tiền nhà ở, điện nước trả thay và khi quy đổi thu nhập cho người nước ngoài

Theo điểm h khoản 2 Điều 8, quy định giữ trần: tính vào thu nhập chịu thuế theo số thực trả thay nhưng không vượt quá 15% tổng thu nhập chịu thuế phát sinh tại đơn vị, chưa gồm tiền thuê nhà, điện nước. Nhà ở do người sử dụng lao động xây cho người lao động đang làm việc tại đơn vị thì không tính thuế, kể cả điện, nước và dịch vụ kèm theo, và không còn phân biệt địa bàn hay khu công nghiệp.

Các khoản không tính vào thu nhập chịu thuế khác

Theo khoản 3 và khoản 4 Điều 8, nhiều khoản phúc lợi được giữ hoặc làm rõ là không tính vào thu nhập chịu thuế. Danh mục này gồm:

• Vé máy bay về phép mỗi năm một lần cho người lao động nước ngoài và người lao động Việt Nam làm việc ở nước ngoài.
• Học phí cho con người lao động nước ngoài học tại Việt Nam, bậc mầm non đến trung học phổ thông, do người sử dụng lao động trả thay.
• Bảo hiểm không bắt buộc, không tích lũy phí, gồm bảo hiểm sức khỏe và tử kỳ không hoàn phí, kể cả của doanh nghiệp bảo hiểm nước ngoài được phép bán tại Việt Nam.
• Hỗ trợ khám chữa bệnh hiểm nghèo cho người lao động và thân nhân, theo hóa đơn, tối đa bằng viện phí sau khi trừ phần bảo hiểm chi trả.
• Tiền đám hiếu, hỉ cho bản thân và gia đình người lao động theo quy chế nội bộ, phù hợp mức được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp.
• Trợ cấp chuyển vùng một lần cho người nước ngoài đến cư trú tại Việt Nam theo mức ghi tại quyết định điều động, quy chế, hợp đồng lao động hoặc thỏa ước.
• Chi phí đào tạo nâng cao trình độ, chi phí điều động, luân chuyển, công tác có hóa đơn chứng từ.
• Khoán chi văn phòng phẩm, công tác phí, điện thoại, trang phục theo mức phù hợp quy định chi phí được trừ thuế thu nhập doanh nghiệp; phần vượt mức khoán mới chịu thuế.

Cách tính thuế TNCN từ tiền lương, tiền công

Phần này là trục chính của toàn bộ nghiệp vụ tính lương. Các khoản giảm trừ và cơ chế khấu trừ có nhiều điểm mới cần cập nhật ngay vào công thức trên hệ thống.

Các khoản giảm trừ khi xác định thu nhập tính thuế

Theo Điều 46, các khoản giảm trừ gồm nhiều nhóm. Bảo hiểm bắt buộc như bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp được trừ, kể cả bảo hiểm bắt buộc đã đóng ở nước ngoài, căn cứ chứng từ nộp và xác nhận của tổ chức trả thu nhập.

Hưu trí bổ sung, hưu trí tự nguyện và bảo hiểm nhân thọ được trừ tối đa 3.000.000 VNĐ/tháng cho tổng các hình thức, gồm cả phần người sử dụng lao động đóng và phần người lao động tự đóng. Việc bổ sung bảo hiểm nhân thọ vào danh mục được trừ là điểm mới, và người sử dụng lao động tự phân bổ mức trừ tối đa vào một hoặc nhiều hình thức do người lao động lựa chọn.

Giảm trừ gia cảnh áp dụng theo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội: 15.500.000 VNĐ/tháng cho người nộp thuế và 6.200.000 VNĐ/tháng cho mỗi người phụ thuộc, áp dụng từ kỳ tính thuế 2026. Ngoài ra, đóng góp từ thiện, nhân đạo cho tổ chức được cơ quan nhà nước cho phép thành lập hoặc công nhận cũng được trừ, kèm chứng từ thu hợp pháp hoặc chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.

Giảm trừ mới: chi phí y tế và giáo dục

Theo khoản 2 và khoản 3 Điều 49, đây là nhóm giảm trừ hoàn toàn mới. Nguyên tắc chung: phát sinh năm nào giảm trừ năm đó, không chuyển sang năm sau; nếu đã quyết toán mà chưa có hóa đơn thì điều chỉnh theo pháp luật quản lý thuế theo khoản 5 Điều 49. Bảng sau tổng hợp mức tối đa và điều kiện.

Lưu ý vận hành: người lao động muốn áp dụng giảm trừ y tế, giáo dục, hoặc giảm thuế do thiên tai và bệnh hiểm nghèo theo Điều 40, thì phải tự quyết toán và không được ủy quyền cho công ty quyết toán thay, theo khoản 3 Điều 51.

Khấu trừ thuế

Theo Điều 50, cơ chế khấu trừ phân theo loại hợp đồng và tình trạng cư trú. Với hợp đồng lao động từ 3 tháng trở lên, khấu trừ theo biểu lũy tiến từng phần gồm 5 bậc theo Điều 9 Luật 109/2025, kể cả khi ký hợp đồng từ 3 tháng trở lên tại nhiều nơi.

Với thu nhập vãng lai, tức không có hợp đồng hoặc hợp đồng dưới 3 tháng, ngưỡng khấu trừ 10% nâng từ 2.000.000 lên 5.000.000 VNĐ mỗi lần trở lên. Dưới 5.000.000 VNĐ chỉ khấu trừ 10% khi cá nhân yêu cầu. Cơ chế làm cam kết khi ước tính chưa đến mức nộp thuế vẫn giữ, và cuối năm tổ chức trả thu nhập tổng hợp danh sách nộp cơ quan thuế.

Với bảo hiểm nhân thọ có tích lũy phí do người sử dụng lao động mua, doanh nghiệp bảo hiểm khấu trừ 10% trên phí tích lũy khi đáo hạn; riêng phần phí từ 01/01/2026 chỉ tính trên phần vượt mức 3.000.000 VNĐ/tháng, và cá nhân không phải quyết toán phần này. Với người nước ngoài, căn cứ thời gian làm việc tại Việt Nam ghi trên hợp đồng hoặc văn bản cử sang: từ 183 ngày trở lên thì khấu trừ theo biểu lũy tiến, dưới 183 ngày thì áp thuế suất 20% cho cá nhân không cư trú.

Quyết toán thuế và hoàn thuế

Theo Điều 51, cá nhân không phải quyết toán phần thu nhập vãng lai nếu thu nhập nơi khác bình quân không quá 15.000.000 VNĐ/tháng trong năm, nâng từ mức 10.000.000 VNĐ, và đã được khấu trừ 10% tại nguồn. Cá nhân tự quyết toán trực tiếp được hệ thống thuế hỗ trợ tổng hợp tất cả nguồn thu nhập tiền lương và số thuế đã khấu trừ trong năm.

Điều kiện ủy quyền quyết toán giữ nguyên: một nguồn thu nhập, hợp đồng lao động từ 3 tháng trở lên, thực tế đang làm việc tại thời điểm quyết toán, kể cả điều chuyển do sáp nhập, chia tách hoặc cùng hệ thống; có thể kèm thu nhập vãng lai đã khấu trừ 10% trong ngưỡng nêu trên. Về hoàn thuế theo Điều 68, áp dụng khi số đã nộp lớn hơn số phải nộp, khi đã nộp nhưng chưa đến mức phải nộp, hoặc trường hợp khác theo quyết định cơ quan có thẩm quyền.

Cá nhân cư trú và không cư trú

Theo Điều 64, cá nhân không cư trú chịu thuế 20% trên tiền lương phát sinh tại Việt Nam; công thức phân bổ thu nhập toàn cầu theo số ngày làm việc hoặc số ngày có mặt tại Việt Nam giữ như trước theo Thông tư 111 cũ.

Theo Điều 4, cá nhân cư trú là người có mặt từ 183 ngày trở lên trong năm dương lịch hoặc trong 12 tháng liên tục, trong đó ngày đến và ngày đi đều tính một ngày và đến, đi cùng ngày tính một ngày; hoặc có nơi ở thường xuyên gồm thường trú, tạm trú với người nước ngoài, hoặc hợp đồng thuê nhà tổng từ 183 ngày trong năm, kể cả khách sạn, nhà nghỉ, nơi làm việc, không phân biệt ai thuê. Người có nơi ở thường xuyên nhưng hiện diện dưới 183 ngày vẫn là cư trú tại Việt Nam nếu không chứng minh được là đối tượng cư trú nước khác, bằng giấy chứng nhận cư trú hoặc bản chụp hộ chiếu với nước không cấp giấy chứng nhận cư trú.

Về kỳ tính thuế năm đầu của lao động người nước ngoài theo Điều 66: nếu năm dương lịch đầu dưới 183 ngày nhưng 12 tháng liên tục từ 183 ngày trở lên, thì kỳ tính thuế đầu tiên là 12 tháng liên tục kể từ ngày đầu có mặt; năm thứ hai theo năm dương lịch và được trừ số thuế tính trùng theo công thức tại Nghị định.

Người phụ thuộc theo Điều 47, 48 và Thông tư 87/2026

Nhóm này ảnh hưởng trực tiếp đến số giảm trừ gia cảnh của từng nhân sự, nên cần rà soát lại danh sách người phụ thuộc đang đăng ký. Các mục dưới đây bám theo Điều 47, Điều 48 của Nghị định và các Điều 3, 4, 5 của Thông tư 87/2026.

Đối tượng người phụ thuộc

Theo khoản 4 Điều 47, khái niệm không có khả năng lao động nay được định lượng là tỷ lệ suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên theo quy định pháp luật. Người nộp thuế tự đăng ký số lượng người phụ thuộc kèm giấy tờ hợp pháp và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật; hồ sơ chứng minh theo quy định của Bộ trưởng Bộ Tài chính. Bảng sau tổng hợp các nhóm đối tượng và điểm mới.

Nguyên tắc đăng ký và tính giảm trừ

Theo Điều 48, thời hạn đăng ký người phụ thuộc và hồ sơ chứng minh là trước ngày 31/12 của năm tính thuế, thực hiện ổn định cho các năm sau nếu không thay đổi. Nếu chưa đăng ký trong năm, khi quyết toán vẫn được tính giảm trừ kể từ tháng phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng, không mất quyền lợi hồi tố trong năm. Khi đăng ký, người nộp thuế được tạm tính giảm trừ trong năm kể từ khi đăng ký, tính đủ theo tháng.

Nếu nhiều người nộp thuế chung một người phụ thuộc, các bên tự thỏa thuận đăng ký vào một người trong năm tính thuế; thay đổi thỏa thuận áp dụng cho kỳ tính thuế tiếp theo, và mỗi người phụ thuộc chỉ được giảm trừ một lần vào một người nộp thuế trong năm. Người nộp thuế có nhiều nguồn thu nhập được chọn nơi đăng ký giảm trừ người phụ thuộc; giảm trừ bản thân chọn tại một nơi trả thu nhập tại một thời điểm.

Về giảm trừ bản thân, nếu chưa đủ 12 tháng trong năm thì được giảm trừ đủ 12 tháng khi quyết toán. Người nước ngoài cư trú tính từ tháng 1 hoặc từ tháng đến Việt Nam trong năm đầu tiên có mặt đến tháng kết thúc hợp đồng lao động và rời Việt Nam, tính đủ theo tháng. Về chuyển tiếp theo khoản 1 Điều 70, thời hạn đăng ký người phụ thuộc và nộp hồ sơ chứng minh của kỳ tính thuế 2025 trở về trước thực hiện theo quy định cũ.

Ngưỡng thu nhập người phụ thuộc

Theo Điều 3 Thông tư 87/2026/TT-BTC, thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn của người phụ thuộc không vượt quá 3.000.000 VNĐ, nâng từ mức 1.000.000 VNĐ/tháng theo Thông tư 111/2013. Người nộp thuế chịu trách nhiệm xác định người phụ thuộc không có thu nhập hoặc thu nhập trong ngưỡng, và kê khai đúng, trung thực thu nhập của người phụ thuộc; kê khai sai bị xử lý theo pháp luật.

Hồ sơ chứng minh người phụ thuộc

Theo Điều 4 Thông tư 87/2026/TT-BTC, hồ sơ chứng minh người phụ thuộc dùng bản chụp và chi tiết theo từng nhóm đối tượng. Bảng sau tổng hợp yêu cầu hồ sơ.

Tối ưu quy trình tính lương với giải pháp BPaaS tích hợp công nghệ

Những thay đổi liên tục về chính sách thuế, bảo hiểm xã hội và lao động khiến việc tính lương ngày càng phức tạp, đồng thời tạo áp lực lớn cho đội ngũ HR và C&B trong việc đảm bảo tính chính xác và tuân thủ.

Giải pháp tính lương theo mô hình BPaaS (Business Process as a Service) kết hợp chuyên môn nghiệp vụ với nền tảng công nghệ hiện đại, giúp doanh nghiệp tự động hóa quy trình tính lương, cập nhật kịp thời các quy định mới và kiểm soát dữ liệu trên một hệ thống bảo mật cao.

Nhờ đó, doanh nghiệp không chỉ giảm chi phí đầu tư phần mềm và nguồn lực vận hành mà còn hạn chế sai sót, rút ngắn thời gian xử lý bảng lương và tập trung nguồn lực cho các hoạt động kinh doanh cốt lõi.

Tổng kết

Cách tính thuế TNCN từ tiền lương 2026 thay đổi trên nhiều mặt có lợi cho người lao động, từ trần tiền ăn ca, miễn thuế OT, đến giảm trừ y tế, giáo dục và ngưỡng người phụ thuộc 3.000.000 VNĐ. Bộ phận payroll nên cập nhật cấu hình trước kỳ lương tháng 7/2026 và rà soát lại danh sách người phụ thuộc trước 31/12/2026. Nếu cần hỗ trợ triển khai cho doanh nghiệp FDI, liên hệ terra để được tư vấn.